گاهی فکر میکنم اگر گوگل یک انسان بود، حتما از آنهایی میشد که همیشه در حال یاد گرفتناند؛ همان آدمهای کنجکاوی که هر بار تو را میبینند، بهتر میفهمند چه میخواهی و از چه چیزی خوشت نمیآید. واقعا هم همینطور است، گوگل هر روز زرنگتر، دقیقتر و حتی شبیهتر به ما میشود.
انگار پشت این صفحه سفید، ارتشی از ذهنهای هوشمند کار میکنند تا قبل از اینکه حتی جملهات را کامل کنی، منظور واقعیات را حدس بزنند و بهترین نتیجه را جلوی چشمت بگذارند. برای همین است که هر چند وقت یکبار، الگوریتمهایش را زیر و رو میکند؛ تا در این مسیر نزدیک شدن به انسان، یک قدم تازه بردارد.
حالا بیایید سراغ این مغز پیچیده و همیشه در حال پیشرفت برویم؛ با الگوریتم های گوگل چون پاندا، پنگوئن، رنک برین، کبوتر و… آشنا شویم که تعیین میکنند کدام محتوا دیده شود، کدام صفحه رشد کند و چه سایتی در صدر نتایج بنشیند.
الگوریتم های جدید گوگل در سئو چیست؟
وقتی در وب جستجو میکنیم، با انبوهی از نتایج روبهرو میشویم؛ برخی صفحات بهقدری مرتبط و مفید هستند که فوری توجه ما را جلب میکنند و در رتبههای بالا ظاهر میشوند، در حالی که سایر صفحات کمی پایینتر قرار میگیرند. اما سؤال اینجاست: گوگل چگونه تصمیم میگیرد کدام صفحات شایسته جایگاههای نخست هستند؟ پاسخ در دنیای مرموز و هوشمند الگوریتمهای گوگل نهفته است.
اما اصلا الگوریتم گوگل یعنی چه؟
به زبان ساده، الگوریتم مجموعهای از قوانین و معیارهاست که گوگل با آنها کیفیت و ارتباط یک صفحه را بررسی میکند؛ از تجربه کاربری گرفته تا محتوای مرتبط، سرعت صفحه، ساختار سایت و حتی رفتار کاربران. نتیجه این بررسیها باعث میشود تا وقتی مطلبی را جستجو میکنی، بهترین و نزدیکترین پاسخ جلوی چشمت قرار بگیرد.
حالا ماجرا جذابتر هم میشود…
قبل از اینکه شما حتی شروع به جستجو کنید، خزندههای گوگل بیوقفه در وب میچرخند، صفحات را بررسی و فهرست میکنند. وقتی شما عبارتی را جستجو میکنید، الگوریتم وارد عمل میشود: عبارتی که جستجو شده را تحلیل میکند، آن را با صفحات فهرستشده مقایسه میکند و سپس بر اساس معیارهای مختلف، هر صفحه را رتبهبندی میکند. نتیجه؟ صفحاتی که بیشترین ارتباط و کیفیت را دارند، با افتخار در بالای نتایج جستجو قرار میگیرند و بقیه… در صف انتظار میمانند.
آشنایی با مهمترین الگوریتم های گوگل برای سئو
حالا که فهمیدیم الگوریتم های سئو گوگل چگونه صفحات وب را تحلیل و رتبهبندی میکنند، وقت آن است که با این الگوریتمها آشنا شوید:
| الگوریتم | تاریخ انتشار | هدف اصلی |
| Pigeon (کبوتر) | ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۴ | ارائه نتایج جستجوی مرتبط بر اساس موقعیت مکانی کاربر |
| RankBrain | ۲۶ اکتبر ۲۰۱۵ | درک هدف از جستجوهای کاربر و ارائه نتایج جستجوی بهتر |
| Fred | ۸ مارس ۲۰۱۷ | فیلتر کردن صفحات وب بیکیفیت که از تبلیغات زیادی استفاده میکنند |
| BERT | ۲۱ اکتبر ۲۰۱۹ | افزایش درک معنای واقعی جستجوها |
| Helpful Content Update | ۱۸ آگوست ۲۰۲۲ | اولویت به محتوای اصیل و انسانی |
| Passage Ranking | ژانویه ۲۰۲۱ | تحلیل جداگانه پاراگرافها و ارائه پاسخ دقیقتر |
| MUM | می ۲۰۲۱ | تحلیل همزمان متن، تصویر، ویدئو و حذف مرزهای زبانی |
| Core Web Vitals Update | ژوئن ۲۰۲۱ | بهبود تجربه کاربری: سرعت بارگذاری، تعامل و ثبات صفحه |
| SpamBrain | اکتبر ۲۰۲۳ | مقابله با اسپم، لینکهای غیرطبیعی و محتوای گمراهکننده |
الگوریتم کبوتر (Pigeon)
اگر پیشتر با سئوی محلی سر و کار داشتهاید، به احتمال زیاد میدانید یکی از مهمترین الگوریتم های گوگل برای سئو، الگوریتم کبوتر است. اما کار این الگوریتم دقیقا چیست؟
خیلی ساده است: کبوتر روی سئوی محلی تمرکز دارد. یعنی وقتی شما چیزی مثل «رستوران نزدیک من» را در گوگل جستجو میکنید، نتایج بر اساس موقعیت جغرافیایی شما به شما نمایش داده میشوند. جالب اینجاست که اگر همین عبارت را کسی در شهری دیگر جستجو کند، نتایجی که میبیند بهطور کامل متفاوت خواهد بود.
این امر یعنی گوگل برای رتبهبندی سایتها و محتواها، علاوه بر کیفیت محتوا و بکلینکها، موقعیت مکانی کاربر را هم در نظر میگیرد. الگوریتم کبوتر نیز کمک میکند کاربران سریعتر و دقیقتر به خدمات و کسبوکارهای نزدیک خود دسترسی پیدا کنند.
الگوریتم رنک برین (Rank brain)
امروزه وقتی مطلبی را در گوگل جستجو میکنیم، موتور جستجو نه تنها کلمات ما را میبیند، بلکه معنای واقعی پشت آنها را هم درک میکند و بهترین نتایج را ارائه میدهد. راز این قدرت؟ الگوریتم رنک برین است.
قبل از آمدن رنک برین، الگوریتم های گوگل سادهتر بودند: وقتی عبارتی جستجو میشد، گوگل فقط آن کلمات را با صفحات وب مطابقت میداد و هر چیزی که بیشترین تطابق را داشت، نمایش میداد. یعنی اگر دقیقا همان کلمه در متن وجود نداشت، ممکن بود پاسخ مناسب را دریافت نکنید.
اما با رنک برین همه چیز تغییر کرد. این الگوریتم که بخشی از هسته اصلی گوگل است، از یادگیری ماشینی استفاده میکند و سعی میکند معنی واقعی پشت هر عبارت جستجو شده را بفهمد. به جای اینکه تنها به دنبال تطابق کلمه به کلمه باشد، این الگوریتم مرتبطترین و هوشمندانهترین نتایج را برای شما پیدا میکند، حتی اگر عبارات شما کمی غیرمعمول یا پیچیده باشند.
الگوریتم فرد (Fred)
به گفته گوگل، الگوریتم فرد به دنبال وبسایتهایی است که دستورالعملهای وبمستر را نقض کردهاند؛ در واقع، سایتهایی که کیفیت پایین دارند یا تنها تبلیغات تولید میکنند، در معرض هدف فرد قرار میگیرند.
این الگوریتم دنبال صفحات وبی میگردد که محتوای ضعیف دارند و فقط برای کسب درآمد از طریق تبلیغات و لینکهای وابسته ساخته شدهاند. اگر سایت شما هم چنین محتوایی داشته باشد، احتمال دارد که فرد به سرعت آن را جریمه کرده و رتبهاش کاهش پیدا کند.
الگوریتم برت (BERT)
کمکم که فکر کردیم گوگل در نمایش نتایج جستجو استاد شده و همه چیز روی روال است، خبر از آمدن یکی از جدیدترین و قدرتمندترین الگوریتم های گوگل در سئو رسید…
در واقع، الگوریتم برت یکی از بزرگترین و هوشمندترین الگوریتمهایی است که گوگل در چند سال اخیر معرفی کرده و تحولی واقعی در سئو به وجود آورده است. این الگوریتم با استفاده از هوش مصنوعی طراحی شده و به گوگل کمک میکند عبارات جستجو (کوئریها) را درست مثل یک انسان بفهمد.
به زبان ساده، الگوریتم برت زبان محاورهای انسان را بهتر درک میکند و مثل مکملی برای الگوریتم رنکبرین عمل میکند (که پیشتر دربارهاش صحبت کردیم). طبق گفته خود گوگل، حدود ۱۰% از جستجوها تحت تأثیر این الگوریتم قرار میگیرند؛ یعنی ۱۰ درصد نتایج نسبت به قبل تغییر میکنند.
جالب اینجاست که این الگوریتم حتی تفاوتهای کوچک در زبان را متوجه میشود. برای مثال، تفاوت بین دو حرف اضافهی ساده مثل «به» و «از» میتواند کل معنای جمله را تغییر دهد و برت دقیقا این تغییر ظریف را درک میکند تا پاسخها را واقعیتر و مرتبطتر ارائه دهد.
الگوریتم بهروزرسانی محتوای مفید (Helpful Content Update)
و در نهایت، یکی از تأثیرگذارترین الگوریتم های سئو گوگل در سال ۲۰۲۳ منتشر شد: الگوریتمی که روی اولویت دادن به محتوای اصیل و انسانی تمرکز داشت و به صراحت میخواست مطمئن شود که محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی، جایگزین محتوای واقعی و ارزشمند نشود.
به زبان ساده، گوگل با این بهروزرسانی میگوید: «اگر میخواهید در نتایج جستجو رتبه خوبی داشته باشید، محتوای واقعی و مفید بنویسید، نه فقط یک متن تولید شده ماشینی.»
طبق گفته خود گوگل، سیستم محتوای مفید جستجو سیگنالهایی تولید میکند که توسط سیستمهای رتبهبندی خودکار استفاده میشوند تا اطمینان حاصل شود کاربران همیشه بهترین و اصیلترین محتواها را در نتایج مشاهده میکنند.
الگوریتم Passage Ranking
تا حالا فکر کردید گوگل چطور تصمیم میگیرد کدام سایتها بالاتر باشند؟ خب، پیشتر الگوریتم های گوگل در سئو بیشتر روی کلمات کلیدی اصلی تمرکز داشتند. یعنی موتور جستجو نگاه میکرد که یک صفحه درباره چه موضوعی است و بعد شروع میکرد به رنک دادن و رتبهبندی. این بخش برای هر کسی که در بازار سئو کار میکنه، کاملا روشنه.
اما در حال حاضر گوگل یک قدم جلوتر رفته و چیزی به اسم پسیج رنکینگ (Passage Ranking) را معرفی کرده است. یعنی با این الگوریتم حالا موتور جستجو هر پاراگراف یا قطعه محتوا را جداگانه میسنجد تا بفهمد دقیقا راجع به چه موضوعی صحبت میکند و چه اطلاعاتی به خواننده ارائه میدهد.
حالا چرا این کار انجام شده؟ دو دلیل اصلی وجود دارد:
- مطالب طولانی گمراهکنندهاند: فرض کنید مقالهای هزار کلمهای دارید و کاربر دنبال جوابی کوتاه و مشخص است. بسیاری از اوقات این جواب بین خرواری از متن گم میشود و کاربر حسابی سردرگم میشود.
- سوالات جزئی کاربران: برخی کاربران دنبال نکته خاصی هستند. حالا اگر موتور جستجو فقط کل صفحه را بسنجد، ممکن است جواب دقیق را پیدا نکند. اما با پسیج رنکینگ، گوگل میتواند هر قطعه محتوا را جداگانه تحلیل کند و سایتهایی که دقیقترین پاسخ را دادهاند، در رتبههای بالاتر قرار دهد.
نتیجه؟ محتواهای طولانی اما تقسیمبندی شده و کاربردی ترافیک بیشتری میگیرند و کاربر تجربه بهتری دارد.
الگوریتم MUM
برخلاف نسلهای قدیمیتر مثل BERT که بیشتر روی متن تمرکز داشتند، الگوریتم MUM میتواند چند کار را بهصورت همزمان انجام دهد: متن بخواند، تصویر تحلیل کند، ویدئو را بفهمد و حتی از پادکستها اطلاعات استخراج کند. یعنی برای گوگل دیگر مهم نیست سؤال شما تایپ شده است یا از طریق عکس و صدا مطرح کردهاید؛ جواب را بالاخره پیدا میکند.
یکی از ویژگیهایی که MUM را در میان الگوریتم های گوگل در سئو خاص و متفاوت کرده، حذف مرزهای زبانی است. تصور کنید چند سال پیش عبارت «دیوار چین» را در گوگل جستجو میکردید؛ بخش بزرگی از اطلاعات ارزشمند این بنای تاریخی در وبسایتهای چینی قرار داشت و از دسترس شما خارج بود. اما با ورود این الگوریتم، گوگل میتواند محتوای موجود در زبانهای دیگر را در لحظه ترجمه، تحلیل و خلاصهسازی کند و بهترین نتیجه را در اختیار شما بگذارد.
قدرت واقعی MUM زمانی مشخص میشود که پای جستجوهای پیچیده وسط باشد. برای مثال اگر از گوگل بپرسید:
«برای صعود به کوه سبلان چه تجهیزاتی لازم دارم و چه زمانی از سال مناسبتره؟»
MUM با کمک تکنولوژیهای هوش مصنوعی برای پاسخ به شما، میرود عکس تجهیزات را بررسی میکند، ویدئوهای تجربهی مسافران را میبیند، مقالهها را میخواند و بعد جوابی جامع به شما تحویل میدهد.
الگوریتم Core Web Vitals Update
سال ۲۰۲۱ گوگل پیامی خیلی واضح به صاحبان سایتها داد؛ پیامی که در شلوغی آپدیتهای الگوریتمهای گوگل گم نشد:
«دیگه فقط محتوا مهم نیست، حالِ کاربر هم مهمه.»
از آن به بعد، تجربه کاربری شد یکی از معیارهای اصلی رتبهبندی. بنابراین Core Web Vitals با سه شاخص کلیدی میآید این تجربه کاربری را سنجید:
اولی این است که محتوای اصلی صفحه چقدر زود دیده میشود. کاربر وارد سایت میشود؛ آیا باید چند ثانیه به صفحه سفید خیره بماند یا سریع تصویر و متن اصلی را میبیند؟
دومی میرود سراغ تعامل کاربر. یعنی لحظهای که کاربر روی دکمهای کلیک میکند یا کاری انجام میدهد، مرورگر چقدر سریع جواب میدهد؟
و اما سومی… شاید اعصابخردکنترین بخش ماجرا: پرشهای ناگهانی صفحه. شاید برایتان پیش آمده که بخواهید روی یک لینک بزنید و درست همان لحظه صفحه جابهجا شود. گوگل این رفتار را دوست ندارد.
در نتیجه با این الگوریتم، سایتهایی که سریعتر محتوای اصلی را نشان میدهند، روانتر با کاربر تعامل دارند و صفحهشان مثل فنر بالا و پایین نمیپرد، شانس بیشتری برای رتبههای بهتر دارند.
الگوریتم SpamBrain
اگر فکر میکنید الگوریتم های گوگل فقط دنبال محتوا هستند و اسپمها را نادیده میگیرند، سخت در اشتباهید!
این سیستم ضد اسپم مبتنی بر هوش مصنوعی که بهصورت بلادرنگ و هوشمند جلوی هر ترفند اسپمسازی را میگیرد. لینک، شبکههای PBN، ریدایرکتهای مخرب و محتواهای گمراهکننده، همهشان زیر ذرهبین این الگوریتم قرار میگیرند.
جالب اینجاست که SpamBrain همیشه در حال یادگیری و بهروز شدن است. یعنی هر روش جدید اسپمسازی که در اینترنت پیدا شود، این الگوریتم سریع میفهمد و جلویش را میگیرد. گوگل خودش هم میگوید:
«لینکها هنوز به ما کمک میکنند تا نتایج را منطقی کشف و رتبهبندی کنیم. ولی ما در سال ۲۰۲۱ پیشرفت بزرگ داشتیم: توانستیم لینکهای غیرطبیعی و اسپم را بهتر شناسایی و از تأثیر آنها روی کیفیت جستجو جلوگیری کنیم.»
سخن آخر
اینها تنها چند نمونه از مهمترین الگوریتم های گوگل برای سئو بودند، در حالی که فهرست کامل آنها به مراتب گستردهتر و پیچیدهتر است. نکتهای که باید همیشه به خاطر بسپارید این است که هر بهروزرسانی گوگل یک هدف مشخص دارد: بهبود تجربه کاربری و رساندن کاربران به اطلاعات مورد نیازشان در سریعترین زمان ممکن.
اما نکته مهمتر این است که الگوریتمها همیشه در حال تغییر و تحولاند؛ یعنی مقاله ای که امروز در صدر نتایج است، ممکن است فردا جایگاهش تغییر کند. بنابراین برای اینکه وبسایت شما همواره در جستجوها دیده شود، لازم است با متخصصان سئو مثل تیمهای حرفهای راهکار وب در ارتباط باشید.
این تیم با بهینهسازی مستمر، تحلیل دقیق و تطبیق سایتها با الگوریتمهای جدید گوگل، اطمینان میدهند که سایت شما همیشه مرتبط، بهروز و آماده نمایش به کاربران باشد.
